İstanbul, Türkiye

Nafaka Nedir? Nafaka Türleri Nelerdir?

Boşanma davalarında en çok sorun olan konuların başında nafaka geliyor. Birçok kişi nafakanın türlerini ve ne maksatla verildiğini bilmediği için, hem boşanma davası süresince hem de boşanma davasının sonunda mağduriyetler yaşıyor. Eşler ahlaki olarak, boşandıktan sonra da eşlerine imkanları nispetinde bakmakla yükümlüdür. Nafaka, bu yükümlülüklerini yerine getirmeyenler için zorlayıcı bir tedbir olarak ortaya çıkmıştır.

Nafaka Nedir?

Boşanma davası devam ederken ya da davanın sonuçlanmasından sonra, eşlerden herhangi birinin maddi zorluğa düşmemesi için ödenecek olan paraya nafaka adı veriliyor. Aile hukukunda kişisel borç olarak geçtiğinden, nafakanın başka birine devredilmesi mümkün değildir.

Aile hukukunda nafakayla ilgili esaslar da düzenlenmiştir, bunlar şu şekildedir;

  • Nafaka ancak ölümle ya da eşlerin tekrar evlenmeleri ile sonlanır.
  • Nafaka, zaruret hali ortadan kalktığında da sona erer.
  • Nafaka kimseye devredilemez ve mirasçılara geçmez
  • Nafaka haczedilemez ve herhangi bir borca mahsup edilemez
  • Nafaka aylık olarak düzenli şekilde ödenir
  • Nafaka için zamanaşımı süresi bulunmadığından, istenildiği zaman talep edilebilir

Nafakanın miktarı genellikle, boşanma davası açılırken eşler tarafından anlaşılarak belirlenir. Nafaka üzerinde eşler arasında mutabakat olmamışsa, boşanma davası esnasında hâkimin değerlendirmesi sonucunda da karar verilebilir.

Nafaka Türleri Nelerdir?

Kanunda, dört nafaka türü bulunmaktadır. Bunlar şu şekildedir;

  • Yoksulluk nafakası.
  • Tedbir nafakası.
  • İştirak nafakası.
  • Yardım nafakası.

Bu dört nafaka türünün de talep edilme ve verilme şartları birbirinden farklıdır.

Yoksulluk Nafakası

Eşlerden herhangi biri, boşanmadan dolayı geçim sıkıntısına düşebilir. Bu durumda, maddi durumu daha iyi olan eşin ödemesi gereken nafakaya, yoksulluk nafakası adı verilir. Yoksulluk nafakasının diğer nafaka türlerinden en önemli farkı, eşlerden biri tarafından talep edilme zorunluluğudur. Hâkim, bu nafaka türüne, eşlerden talep gelmediği takdirde resen karar veremez. Kanuna göre yoksulluk nafakası verilmesi için de bazı şartların bulunması gerekmektedir.

Yoksulluk nafakası şartları, şu şekilde sıralanmıştır;

  • Boşanma kararının kesinleşmiş olması gereklidir.
  • Yoksulluk nafakası, mutlaka eşlerden biri tarafından talep edilmiş olmalıdır.
  • Yoksulluk nafakasını talep eden kişinin, boşanmadaki kusurunun diğer eşten daha az olması gereklidir.
  • Yoksulluk nafakasını talep eden kişinin, çalışma imkânı olmasına rağmen çalışmayı reddetmiş olmaması gerekir.

Yoksulluk nafakasının süresi ve miktarı eşler tarafından uzlaşılarak karar verilebilir. Nafaka üzerinde eşler arasında mutabakat olmamışsa, boşanma davası esnasında hâkimin değerlendirmesi sonucunda da karar verilebilir. Bu nafaka belirli bir süre için verilebildiği gibi süresiz olarak da uygulanabilir. Yoksulluk nafakası, eşlerin maddi durumlarında değişmeler olması durumunda artırılabilir ya da azaltılabilir. Böyle bir durum yoksa, her yıl enflasyon oranında arttırılır.

Tedbir Nafakası

Boşanma davaları, özellikle de çekişmeli boşanma davaları oldukça uzun süren davalar arasındadır. Boşanma davasının sonuçlanmasına kadar geçen süre içinde, yasal olarak eşlerin evliliği devam eder. Bu nedenle de, eşlerin bazı yükümlülüklerinin de devam etmesi gerekir. Bakım yükümlülüğü bu süreç esnasında devam etmesi gereken bir yükümlülüktür. Kanun bu süreç esnasında eşlerden herhangi birinin geçim sıkıntısı çekmemesi için, tedbir nafakası ödenmesine hükmetmiştir.

Kanuna göre tedbir nafakası, eşler tarafından talep edilebileceği gibi hâkim tarafından talep olmasa da resen uygulanabilir. Boşanmaya karar veren eşlerin müşterek çocukları bulunuyorsa da bu nafaka, çocuk için talep edilebilir. Hâkim çocuk için de bu nafakaya resen hükmedebilir ve nafaka, çocuk kimin velayeti altında bulunacaksa o kişiye verilir. Tedbir nafakasına, boşanma davasının her safhasında karar verilebilir.

Boşanma Davası Açılmadan Tedbir Nafakası Alınabilir mi?

Tedbir nafakasının alınabilmesi için, mutlaka boşanma davasının açılmış olması gerekmez. Haklı bir nedenden dolayı, eşler ayrı yaşamaya karar vermişlerse de tedbir nafakası alınabilir. Söz konusu nafakanın alınabilmesi için bazı şartların bulunması gerekir. Bu şartlar, kanunda şu şekilde sıralanmıştır;

  • Eşlerin resmi olarak evli olmaları gerekir.
  • Ayrı yaşadıkları kanıtlanmalıdır.
  • Tedbir nafakası talep eden eşin, ayrı yaşamak için mutlaka hukuken geçerli bir sebebi bulunması gereklidir.

Tedbir nafakası, eşlerin tekrar birlikte yaşamaya başlaması ya da boşanmaları sonucunda ortadan kalkar. Tedbir nafakası ile ilgili davalara da, ayrı yaşayan eşin ikamet ettiği adresteki aile mahkemesi bakmakla görevlidir. Nafakanın miktarı, hâkimin takdirine bağlıdır. Hâkim nafaka miktarını belirlerken, nafakayı ödeyecek eşin maddi durumunu ve nafaka alacak eşin ve varsa çocuğun geçimini sağlayabileceği şartları değerlendirerek karar verir.

İştirak Nafakası

Boşanma davalarında, eşlerin müşterek çocukları bulunabilir. Bu durumda hâkim, çocukları eşlerden birinin ya da her ikisinin müşterek velayetine karar verebilir. Mahkeme çocuğun velayetini eşlerden birine vermişse, diğer eşin de çocuğun bakımı için geliri nispetinde destek olması gerekir. Kanunda bu desteğe iştirak nafakası adı verilir. Bu nafaka boşanma davası esnasında talep edilebildiği gibi daha sonrada talep edilebilir.

Boşanma davası sonuçlanana kadar hâkim, müşterek çocuk için tedbir nafakasına hükmederken, boşanma sonuçlandıktan sonra iştirak nafakası ödenmesine hükmedebilir. İştirak nafakasının talep edilebilmesi için kanunda herhangi bir sınırlayıcı süre bulunmaz. Velayeti elinde bulunduran eş, istediği zaman bu nafakayı talep edebilir. Hâkim, iştirak nafakasının miktarına karar verirken, her iki eşin de maddi durumlarını değerlendirmek zorundadır.

Bu nafaka normal şartlarda, çocuğun ergin olması ile sonlanır. Günümüzde ise bu nafaka, çocuğun ergin olmasından sonra, tahsilini tamamlamasına kadar da devam edebilmektedir. Bu durumda, çocuğun tahsiline devam edebilmesi için ödenen nafakaya ise, yardım nafakası adı verilir. Aile mahkemeleri, çocuklar için ödenecek olan iştirak nafakasına, var olan nafaka miktarının azaltılıp çoğaltılmasına ya da tamamen kaldırılmasına karar vermekle yetkili kılınmıştır. Çocuğun ikamet ettiği yerde aile mahkemesi mevcut değilse, asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi gibi görev yapar. Boşanma davalarında ise bu nafaka talep edilmişse, boşanma davasını yürüten mahkeme bu konuda yetkilidir.

Yardım Nafakası

Kanunda geçen yardım nafakası, yardıma muhtaç olan üst ve alt soy ile kardeşler için ödenen bir nafaka türüdür. Yardım nafakası da, talebe bağlı olarak ödenebilen nafakadır. Talep olmadığı takdirde, hâkimin nafakaya hükmetme yetkisi yoktur. Yardım nafakası talep eden kişiye bakmakla yükümlü olan kişi varsa, bu nafaka ikincil duruma düşer. Söz konusu kişinin öncelikle, bakmakla yükümlü olan kişiden nafaka talep etmesi gerekir. Eğer nafaka talebi gerçekleşmez ise, bu durumda yardım nafakasının talep edilmesi gerekir.

Yardım nafakasının miktarı da hâkimin takdir yetkisindedir. Hâkim, nafakayı ödeyecek kişi ile talep eden kişinin ekonomik durumuna göre, nafaka miktarına karar verir. Aile mahkemeleri, yardım nafakasına, var olan nafaka miktarının azaltılıp çoğaltılmasına ya da tamamen kaldırılmasına karar vermekle yetkili kılınmıştır. Yardım nafakasını talep edenin ikamet ettiği yerde aile mahkemesi mevcut değilse, asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi gibi görev yapar.

Nafaka Davalarına Hangi Mahkeme Bakar?

Boşanma davları sürerken talep edilen nafaka davalarına, boşanma davasını yürüten mahkeme bakar. Boşanma davasının sonuçlanmasından sonra açılan nafaka davalarına ise, aile mahkemesi bakmakla yetkilidir. Nafaka alacak eşin ikamet ettiği yerdeki aile mahkemesi bu davayı yürütür. Eğer, ikamet adresinde aile mahkemesi mevcut değilse, asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi gibi görev yapar.

Yazar : Av. Anıl Can Soysüren

Yazıyı Paylaş

Bu yazıyı okuyanlar bunlarıda okudu

Call Now Button
Mesajlaşmaya Başla!
Whatsapp Danışma Hattı
Merhaba!
Nasıl Yardımcı Olabiliriz?