İstanbul, Türkiye

Mavi Kart Uygulaması Nedir?

Yurt dışında çalışan ya da ikamet eden Türk vatandaşları, yaşadıkları ülkede çifte vatandaşlık hakkı verilmediği takdirde, o ülkenin sağladığı birçok haktan faydalanamıyorlar. Bu vatandaşlarımız yaşadıkları ülke vatandaşı olduklarında, Türkiye’deki haklarını kaybetme durumu ile karşılaşabiliyorlar. Özellikle bu tür sorunlarla karşılaşan vatandaşlarımız için çıkarılan mavi kart uygulaması, Türk vatandaşı olarak kazandıkları birçok hakkın korunmasını sağlıyor. Uygulama hakkında yeterli bilgiye sahip olmayan birçok vatandaşımız ise, mağduriyet yaşamaya devam ediyor.

Mavi Kart Nedir?

Doğumuyla birlikte Türk vatandaşlığını kazanan fakat değişik nedenlerle vatandaşlıktan çıkma izni alan kişiler ile alt soylarının, TC vatandaşlığından kazandığı bazı haklarını kullanmaya devam etmesi için yasal düzenleme yapılmıştır.

Bu vatandaşlarımızın haklarını kullanabilmeleri için resmi bir belge veriliyor ve bu belgeye mavi kart adı veriliyor. Bu kişiler mavi kartla, özellikle sosyal güvenlikle ilgili haklarını kullanmaya devam edebiliyorlar. Kısacası yabancı ülkelerde yaşayan bu kişiler, mavi kartla TC vatandaşı olmadıkları halde, TC vatandaşlarının çoğu haklarından yararlanma imkanına sahip oluyorlar.

Eskiden TC vatandaşlığından çıkarak yabancı ülkelerdeki sosyal haklardan yararlanan kişilerin kütükleri kapatılarak, Türkiye’deki tüm kazanımları kullanılamıyordu. 2009 yılında kanunlaşan ve mavi kart uygulaması olarak bilinen yasa ile bu kişilerin Türkiye’deki haklarının kapsamı oldukça genişletildi.

Çıkma İzni Nedir?

Yabancı bir devletin vatandaşı olmak için, TC vatandaşlığından çıkmak için yapılan başvurunun onaylanmasına çıkma izni adı veriliyor.

Çıkma izninin verilmesi için şu şartların oluşması gerekiyor;

  • Ayırt etme gücü yerinde ve kanuna göre ergin olunması,
  • Yabancı ülke vatandaşlığına hak kazanmış olunması ya da kazanacağına dair sağlam belirtilerin mevcut olması,
  • Askerlik hizmeti ya da herhangi bir suçtan dolayı aranıyor olunmaması,
  • Çıkma izni alacak kişi ile ilgili cezai ya da mali bir kısıtlamanın olmaması.

Çıkma izni için başvuran kişinin, belirli bir sürenin sonunda yabancı ülke vatandaşlığına hak kazanmaması durumunda verilen çıkma izni iptal ediliyor.

 

Çıkma İzni Başvurusu Nasıl Yapılır?

Çıkma izni başvurusu, yurt dışında TC temsilciliklerine, yurt içinde ise yaşanılan ilin valiliklerine bizzat yapılmalıdır. Posta ya da elektronik ortamda yapılan başvurular kabul edilmiyor. Çıkma izni alacak kişinin ayırt etme gücü yoksa ya da kanuna göre ergin değilse, veli veya varsa vasisi bu başvuruyu yapabilir. Çıkma izni başvurusunda, izni alacak şahsın TC kimlik numarası esas alınıyor ve teslim edilen evrakların kayıt altına alındığı tarih ise başvuru tarihi olarak kabul ediliyor. Başvuruda bulunan kişinin, yabancı devletten almış olduğu pasaport veya diploma gibi belge ve evrakların, mutlaka noter onaylı Türkçe tercümelerinin de bulunması gerekiyor.

Çıkma İzni Başvurusunda Hangi Belgeler Gerekiyor?

Çıkma izni için yapılacak başvuru esnasında, bazı belge ve evrakların hazır bulundurulması gerekiyor. Bu belge ve evraklar şunlardır;

  • Çıkma izni başvuru formu: Bu formda TC vatandaşlığından çıkmak isteyen kişi ve alt soylarına ait nüfus ve iletişim bilgileri bulunuyor.
  • İki adet son altı ayda çekilmiş biyometrik fotoğraf.
  • Yabancı ülke vatandaşlığını kazandığını gösterir belge (vatandaşlığa hak kazanmamışsa, kazanacağını gösteren onaylı belge).

Çıkma izni alan anne ve babanın her ikisinin de çocukları için muvafakat belgesi vermesi gerekir.

Kimler Mavi Kart Elde Edebilir?

Yabancı ülkelerde yaşayan ve bu ülkenin vatandaşlığına hak kazananlar ile vatandaş olmaları kesine yakın olanlar, vatandaşlıktan çıkma iznine başvurarak mavi kart alabilirler. Ayrıca bu kişilerin kanuni alt soyları da mavi karttan faydalanabilirler.

Çıkma İzni ve Mavi Kart İçin Yetkili Mahkeme Neresi?

Çıkma izni ile mavi kartın verilip verilmemesi, idari bir konudur. Söz konusu başvuruların kabul edilmemesi durumunda, başvuruyu yapan kişi idare mahkemelerinde dava açabilir.

Mavi Kart Sahipleri Türkiye’de Ne Kadar Kalabilir?

Mavi kart sahiplerinin Türkiye’de ne kadar kalabilecekleri ile ilgili bir süre kısıtlaması bulunmuyor. Bu nedenle istedikleri kadar Türkiye’de kalabilirler.

Mavi Kartlılar Kütüğüne Kayıtlı Kişilerin Hakları Nelerdir?

Mavi kart sahibi olan kişilere ait tüm bilgiler, elektronik ortamda mavi kartlılar kütüğü adı verilen bir ortamda, kayıt altında tutulur. Bu kütüğe yapılan tüm işlemler güncel olarak işlenir. Mavi kartlılar kütüğüne kayıtlı kişilerin, Türkiye’de yapılan seçimlerde seçme ve seçilme hakları bulunmaz. Bu kişiler, Türkiye’de askerlik hizmetinden muaftırlar ve ev eşyası ya da araç ithal edemezler. Ayrıca, sürekli ve asli olarak kamu hizmetlerinde de bulunamazlar.

Mavi kartlılar kütüğüne kayıtlı kişilerin haklarından bazıları şunlardır;

  • Mavi kart sahipleri, Türkiye devleti sınırları içinde kamu haricindeki tüm işlerde geçici ya da sürekli olarak çalışma hakkına sahiptirler. Bu kişilerin çalışmaya başladıkları tarihten itibaren, SGK kayıtları da yapılır ve TC vatandaşların haklarından da faydalanmaya başlarlar (sağlık gibi).
  • Yabancı ülke otomobillerini, iki yıl süre ile TC plakası takıp kullanabilirler.
  • Türkiye’den emekli olacaklar için, TC vatandaşı iken yurt dışında çalıştıkları süreleri de emeklilik sürelerine dahil ettirebilirler.

Bunların yanı sıra, mavi kartlılar kütüğüne kayıtlı kişilerin daha önceden kazandıkları sosyal güvenlikle ilgili hakları da korunur.

Kimler Mavi Karttan Yararlanamaz?

Kanuna göre başvuruda bulunsalar bile bazı kişiler mavi karttan yararlanamazlar.

Bunlar kanunda şu şekilde belirtilmiştir;

  • İzin alma yolu haricindeki nedenlerden TC vatandaşlığından çıkarılmış olanlar,
  • Türkiye’de doğmamış olup ta, çıkma izniyle TC vatandaşlığını kaybetmiş olanlar,
  • Seçme hakkını kullanarak TC vatandaşlığını kaybetmiş olanlar.

Aşağıda belirtilen kişiler TC vatandaşlığını kazandıktan sonra üç yıl içinde seçme hakkını kullanarak TC vatandaşlığından çıkabilirler;

  • Evlat edinme yolundan dolayı TC vatandaşı olanlar,
  • Doğumdan dolayı TC vatandaşı olduktan sonra yabancı ebeveynlerinin vatandaşlığını kazanan kişiler,
  • TC vatandaşlığı kazanmış ebeveynlerinden dolayı TC vatandaşı olanlar.

Bunların yanı sıra, ergin olmayan ve ebeveynlerinden biri TC vatandaşı olarak kalan kişiler de mavi karttan faydalanamıyorlar.

Çıkma İzni ve Mavi Kart Başvuru Reddedilenler İçin İptal Davası

Çıkma izni ve mavi kart başvuru reddedilenler, reddedilme sebebinin haksız olduğunu iddia ederek, idare mahkemelerine kararın iptali için dava açabilirler. Başvurunun reddedilmesi idari bir karar olduğu için, iptal davalarında da idare mahkemeleri yetkili kılınmıştır. İdare mahkemesi başvurunun reddini iptal yönünde karar alırsa, başvuruda bulunan kişiler mavi kartlarını almaya hak kazanırlar.

Mavi Kartlar Hangi Durumlarda Değiştirilebilir?

Kanunda mavi kartların hangi durumlarda değiştirilebileceği de sayılmıştır. Bunlar; yeni kayıt, doğum, değiştirme, kayıp ya da yenileme nedenlerinden dolayıdır. Mavi kart sahiplerinin, nüfustaki değişimleri ilgili makamlara bildirmesi zorunludur. Kanunda mavi kartın geçerlilik süresi ile ilgili bir sınırlama bulunmuyor. Mavi kart sahibinin kart üzerindeki fotoğrafı, şahsın tanınmayacak hale gelmesi durumunda ise mavi kartın değiştirilmesi gereklidir.

Mavi Kartlılar Yeniden TC Vatandaşlığına Geçebilirler mi?

Mavi kart uygulaması, yabancı ülkede yaşayan TC vatandaşlarının, yabancı ülke vatandaşı olduktan sonra da Türkiye’deki sosyal güvenlik haklarının saklı kalması için çıkarılmıştır. Bu kişiler, yabancı ülke vatandaşı oldukları için ancak yabacı ülke vatandaşlarına uygulanan şartları oluşturarak yeniden TC vatandaşı olabilirler. Ancak, mavi karta hak kazanan ebeveynlerin çocukları, ergin olduktan sonra 3 yıl içinde seçme hakkını kullanıp, yeniden TC vatandaşı olabilirler.

Dilerseniz vatandaşlık hukuku sayfasına da göz atabilirsiniz.

Yazar : Av. Anıl Can Soysüren

Yazıyı Paylaş

Bu yazıyı okuyanlar bunlarıda okudu

Call Now Button
Mesajlaşmaya Başla!
Whatsapp Danışma Hattı
Merhaba!
Nasıl Yardımcı Olabiliriz?